Biện pháp phòng trừ Rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus gây hại trên cây Ổi

18/03/2020
Ổi là loại cây ăn trái dễ trồng, mau cho trái, thường được chọn trồng xen với các loại cây trồng khác trong giai đoạn kiến thiết cơ bản với mục đích lấy ngắn nuôi dài. Ngày nay, có nhiều giống ổi ngon, có hiệu quả kinh tế cao nên diện tích trồng ổi ngày càng được mở rộng phù hợp với việc tái cơ cấu lại ngành nông nghiệp của tỉnh. Tuy nhiên, trên cây ổi bị nhiều dịch hại tấn công, hiện nay nhiều vườn ổi đang bị rầy phấn trắng, ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất và chất lượng trái. Rầy phấn trắng là loài côn trùng gây hại rất phổ biến trên cây ổi. Rầy phấn trắng có tên khoa học Aleurodicus dispersus, thuộc họ Aleyrodidaelà loài đa kí chủ, ngoài ổi còn gây hại nhiều loại cây trồng khác như: dừa, chuối, mít,.. Trong điều kiện thời tiết mùa khô hiện nay, nắng nóng kéo dài là điều kiện thích hợp cho loài rầy này phát sinh, phát triển và có thể gây hại nặng. Bà con nông dân trồng ổi cần nên chú ý phòng trừ hạn chế tối đa sự gây hại.

1. Đặc điểm sinh học và hình thái

Vòng đời của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus từ 21 - 43 ngày, gồm 4 giai đoạn:

* Trứng

Giai đoạn ủ trứng từ 5-8 ngày. Con cái đẻ từ 14 - 26 trứng thành những vòng tròn xoắn ốc ngay trên biểu bì của mặt dưới lá (Hình 1). Đây cũng là điểm đặc trưng để nhận dạng loài rầy này. Ổ trứng gồm một hay nhiều trứng nhỏ, hình elip, vỏ bọc nhẵn, trứng màu vàng đến nâu vàng, cùng với nhiều chất sáp nhỏ, bám ở bề mặt của lá, thường là mặt dưới của lá cây, nó không theo một quy luật nào cả, sáp phủ theo đường, điển hình là tạo thành một mẫu hơi xoắn.

* Ấu trùng

Rầy phấn trắng có 4 giai đoạn ấu trùng, thời gian từ 15-33 ngày (Hình 1). Giai đoạn đầu tiên của ấu trùng đôi khi còn được gọi là “con rận”, là giai đoạn ấu trùng có chân bò và râu rõ rệt, giai đoạn đầu là giai đoạn duy nhất có khả năng di chuyển nhanh nhẹn để tìm nơi phù hợp ở mặt lá để sống cố định. Tất cả các giai đoạn ấu trùng khác thì chúng bất động.  Cơ thể ấu trùng tuổi 1 dài 0,25 mm, rộng 0,1 mm, chưa phủ lớp phấn sáp trắng, cơ thể ấu trùng tuổi 2 có chiều dài 0,6 mm, rộng 0,4 mm; tuổi 3 dài 1 mm, rộng 0,7 mm ; tuổi 4 dài 1,2 mm, rộng 0,9 mm.

* Nhộng

Ấu trùng tuổi cuối (tuổi 4) được xem như giai đoạn “nhộng”,  kéo dài khoảng 1 tuần, trên cơ thể ấu trùng tuổi cuối của rầy phấn trắng có những sợi sáp trắng dài (Hình 1).

* Thành trùng

Thành trùng có màu trắng và có kích thước nhỏ, chiều dài khoảng 2 - 3 mm và có phủ một lớp sáp mịn trên cơ thể. Chúng gần giống như loài bướm nhỏ, cả con đực và con cái đều có cánh. Mắt có màu đỏ nâu hơi sậm. Cánh của chúng trong suốt khi mới vũ hóa và sau khi vũ hoá một vài giờ thì phủ lên một lớp phấn trắng, có hai cặp cánh trắng dài khoảng 1,5 mm (Hình 1). Thành trùng cái đẻ trứng ngay trong ngày vũ hóa và tiếp tục đẻ trứng trong suốt vòng đời của chúng. Nếu không giao phối con cái sẽ đẻ thế hệ con cháu là toàn con đực, nếu giao phối sẽ đẻ cả đực và cái. Chúng hoạt động linh hoạt nhất trong một vài giờ buổi sáng. Giao phối xảy ra trong khoảng thời gian buổi chiều. Thành trùng có thời gian sống khoảng 2 tuần.


Hình 1. Vòng đời rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus

2. Cách gây hại

Rầy phấn trắng có thể gây hại theo 3 cách sau: gây hại trực tiếp, gây hại gián tiếp và truyền bệnh virus.

Gây hại trực tiếp: cả ấu trùng và thành trùng chích hút dịch của lá cây non làm cho lá cây bị rụng sớm, ngay cả khi sự phá hại ở mức độ nặng, thường thì nó cũng không làm chết cây (Hình 2).

Gây hại gián tiếp: do sự bài tiết chất mật ngọt và lớp sáp trắng tạo môi trường thuận lợi cho nấm bồ hóng phát triển, làm đen bề mặt lá, giảm khả năng quang hợp và làm giảm giá trị thương phẩm của trái (Hình 2).


Hình 2. Rầy phấn trắng gây hại trên ổi

Truyền bệnh virus: rầy chích hút ở cây bệnh khảm do virus, sau đó bay sang chích hút ở cây khỏe thì sẽ truyền virus qua cây này, làm cho cây bị nhiễm virus với các triệu chứng thể hiện như: chùn đọt, ngừng sinh trưởng, cây yếu, thất thu năng suất trầm trọng (Hình 3).


Hình 3. Triệu chứng chùn đọt (Khảm) do virus do rầy phấn trắng truyền từ cây khỏe sang cây bệnh

3. Biện pháp phòng trừ

- Không nên trồng ổi quá dầy, thường xuyên, cắt tỉa bỏ những cành bị sâu bệnh, cành tược nằm khuất trong tán lá, cành già không có khả năng cho trái để vườn luôn thông thoáng.

- Thường xuyên dọn sạch cỏ rác, lá cây mục tủ ở xung quanh gốc để phá vỡ nơi trú ngụ của kiến hôi sinh sống cộng sinh với rầy phấn trắng. Dùng máy bơm nước có áp suất cao phun mạnh tia nước vào chỗ có nhiều rầy đeo bám sẽ có tác dụng rửa trôi bớt rầy.

- Kiểm tra vườn ổi thường xuyên để phát hiện và phun thuốc diệt trừ rầy kịp thời, nhất là giai đoạn cây đang có đọt non, lá non, bông, trái bằng một trong các loại thuốc có hoạt chất Buprofezin như Applaud 25SC, Butal 25WP,.. hoạt chất Etofenprox như: Trebon 10EC,.. ngoài ra có thể dùng dầu D-C Tron plus 98,8 EC để phun trị rầy.


ThS. Trang Kiên Bush – Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật huyện An Biên
Thư viện ảnh
Nghề vá lưới truyền thống ấp Vĩnh Quới, xã Vĩnh Hòa Phú
Khóm Tắc Cậu
Nông thôn Châu Thành
Video
Web liên kết
Quảng cáo