Một số lưu ý trong bón phân cho cây tiêu

12/05/2020
Tính đến nay, diện tích trồng hồ tiêu trong tỉnh Kiên Giang khoảng 953ha, tập trung nhiều ở các huyện Phú Quốc (390ha), Gò Quao (261ha), Giồng Riềng (200ha), ngoài ra hồ tiêu còn được trồng ở các huyện Kiên Lương, Hà Tiên và U Minh Thượng.

  Đa số các vườn tiêu trong tỉnh là vườn kinh doanh (hồ tiêu từ 3 năm tuổi trở lên, đang khai thác trái); trong những năm gần đây giá tiêu xuống thấp có những thời điểm giá tại vườn chỉ còn 45.000đ/kg tiêu khô, làm ảnh hưởng nhiều đến thu nhập của nhà vườn; trên địa bàn các huyện Gò Quao và Giồng Riềng nhiều nhà vườn chuyển sang thu hoạch bán trái tiêu xanh cho các nhà hàng, quán ăn để có thu nhập cao hơn, do vậy việc thu hoạch tiêu kéo dài thành nhiều đợt và chưa tập trung thành những đợt thu hoạch chính như các năm trước. Việc thu hoạch tiêu kéo dài có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng, năng suất cây tiêu trong vụ trái tiếp theo, vấn đề bón phân cho vườn tiêu giúp cây sinh trưởng, phát triển tốt sau khi thu hoạch làm tiền đề để có năng suất cao cho vụ tiếp theo là vấn đề quan trọng trong các biện pháp chăm sóc vườn tiêu trong giai đoạn hiện nay. Trong bài viết này cung cấp những thông tin về nhu cầu dinh dưỡng của cây tiêu ở các thời kỳ khác nhau từ đó giúp cho nhà vườn bón phân phù hợp theo từng giai đoạn phát triển cây tiêu và một số lưu ý trong cách bón phân cho cây tiêu trên địa bàn tỉnh Kiên Giang.


Vườn tiêu tại xã Vĩnh Hòa Hưng Bắc

huyện Gò Quao


   Nhu cầu dinh dưỡng của cây hồ tiêu

          Cây hồ tiêu cần các chất dinh dưỡng: C, H, O lấy từ không khí; N, P, K, Ca, Mg, S, Zn, B,… lấy từ đất và phân bón; qua các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây hồ tiêu thì dưỡng chất Đạm và Kali là hai dưỡng chất mà cây tiêu cần nhiều nhất. Nhu cầu về Canxi cao hơn nhu cầu về Lân và Magie. Có thể sắp xếp nhu cầu các chất đa lượng và trung lượng cho cây hồ tiêu theo thứ tự ưu tiên như sau: N > K2O > CaO > P2O5 > MgO; đối với các chất dinh dưỡng vi lượng, cây lấy một phần từ đất và một phần từ phân bón lá. Cây hồ tiêu cần nhiều dinh dưỡng trong các giai đoạn như phục hồi sau thu hoạch, ra hoa, đậu trái và nuôi trái.

           Hiện tại là thời điểm thu hoạch đợt cuối vụ (vét vườn) ở các vườn tiêu đang khai thác trái trong tỉnh, sau đợt thu hoạch này, trụ tiêu thường trở nên “xơ xát”; các lá, cành, nhánh trên trụ rụng bớt, sinh khối trên trụ tiêu giảm đáng kể. Giai đoạn này cây tiêu cần cung cấp đủ nước và dinh dưỡng để ra chồi, lá mới phục hồi sinh khối để chuẩn bị cho đợt ra hoa của vụ mới; nhu cầu về Đạm ở thời điểm này nhiều hơn các chất dinh dưỡng khác để cây hình thành chồi, ra lá mới.

           Khi các chồi, lá, cành trên trụ tiêu đã phục hồi, trụ tiêu xanh tốt trở lại thì lúc này nhu cầu về Lân lại cao hơn các chất dinh dưỡng khác để cây tiêu ra các đợt hoa đồng loạt trên vườn, nhà vườn trồng tiêu nên điều khiển vườn tiêu ra hoa đồng loạt 3-4 lần/vụ để đảm bảo năng suất và thuận lợi trong thu hoạch. Thường đợt hoa đầu tiên rơi vào khoảng tháng 6-7 (DL), tùy tình trạng phục hồi sinh khối/trụ tiêu của vườn sau thu hoạch dức điểm ở tháng 4-5 (DL) mà đợt ra hoa này sớm hay muộn hơn.

           Khi trái tiêu trên gié hoa bắt đầu chuyển sang màu xanh và lớn lên (trái của đợt hoa đầu tiên), lúc này cây tiêu cần nhiều Kali hơn các chất dinh dưỡng đa lượng khác để nuôi trái.

          Một số chất dinh dưỡng trung, vi lượng như: Ca, Mg, B, Zn,... cần cung cấp thêm cho cây hồ tiêu (bón vào đất hoặc phun trên trụ tiêu) khi vườn có biểu hiện thiếu các dinh dưỡng trung, vi lượng này, phun 2-3 lần/năm trong mùa mưa.

Bón phân cho cây hồ tiêu

          Bón vôi cho hồ tiêu: Vôi rất quan trọng đối với cây tiêu, vôi giúp cải thiện độ chua của đất, cung cấp Canxi và Magie cho tiêu. Hàng năm tùy vào điều kiện đất đai, bón vôi cho vườn tiêu với liều lượng 500 – 1.000kg/ha, ở tỉnh ta trên vùng đất thấp ở huyện Gò Quao và Giồng Riềng thường nền đất có độ chua cao, nên việc bón vôi là rất cần thiết. Vôi được bón bằng cách rải đều trên mặt đất, xung quanh tán tiêu hoặc ủ chung với phân hữu cơ rồi đem bón.

          Bón phân hữu cơ cho vườn tiêu: phân hữu cơ có nhiều tác dụng có lợi trên vườn tiêu như: tăng năng suất, tăng tuổi thọ cây tiêu; cung cấp dinh dưỡng cho cây (đa, trung và vi lượng); cải thiện độ phì nhiêu của đất (lý và hoá tính); cải thiện hệ vi sinh vật có lợi trong đất; giữ ẩm, giữ được dinh dưỡng trong đất và kích thích ra rễ cho cây hồ tiêu.

          Tùy từng điều kiện của nhà vườn mà chọn loại phân hữu cơ phù hợp để bón, mỗi năm một (hoặc hai) lần, tiến hành bón vào đầu hoặc nửa cuối mùa mưa khi đất đủ ẩm. Có thể áp dụng liều lượng của 1 trong 2 nhóm phân hữu cơ để bón cho vườn tiêu theo bảng 1:

Bảng 1. Lượng phân hữu cơ bón cho hồ tiêu

Năm trồng

Loại phân (kg/trụ/năm)

Phân chuồng, phân rác hoai mục

Phân hữu cơ sinh học/phân hữu cơ vi sinh

Năm thứ nhất (trồng mới)

7-10

1-2

Năm thứ 2, thứ 3

10-15

2-3

Năm thứ 4 trở đi

15-20

3-5

         

          Sử dụng phân vô cơ: Khi phân tích hàm lượng dinh dưỡng trong 1 tấn tiêu đen có chứa: 46kg N + 10kg P và 63kg K + Trung và vi lượng (không phân tích) (Sadanandan et al., 2002), kết quả này cho thấy việc bón phân vô cơ cho các vườn tiêu là rất cần thiết để đảm bảo năng suất tiêu. Theo nhu cầu dinh dưỡng của cây tiêu nhà vườn cần bón đầy đủ và cân đối các loại phân bón vô cơ, có thể áp dụng liều lượng bón theo bảng 2:

Bảng 2. Lượng phân vô cơ bón cho hồ tiêu

Năm trồng

Loại phân bón (kg nguyên chất/ha/năm)

N

P2O5

K2O

Năm thứ nhất (trồng mới)

90-100

50-60

70-90

Năm thứ 2, thứ 3

150-200

80-100

100-150

Năm thứ 4 trở đi

250-350

150-200

150-250

 

          Hàm lượng các chất dinh dưỡng trong đất ở từng vườn hồ tiêu có thể khác nhau, do vậy nhà vườn cần quan sát sự sinh trưởng, phát triển và năng suất hồ tiêu mà áp dụng liều lượng phân bón ở mức thấp, trung bình hay cao theo số liệu bảng 1 và 2 cho phù hợp thực tế tại vườn trồng.

          Thời điểm bón phân:

          *Đối với vườn tiêu trồng mới: toàn bộ lượng phân lân và phân hữu cơ được bón lót trước khi trồng. Sau khi trồng 1-1,5 tháng bón 1/3 lượng phân đạm + 1/3 lượng kali, sau khi trồng 2-3 tháng bón số còn lại.

          * Vườn tiêu trồng từ năm thứ 2, thứ 3: bón 3-4 lần/năm.

          Lần 1: Tất cả lượng phân lân, phân hữu cơ bón vào đầu mùa mưa.

          Lần 2: 1/3 lượng đạm + 1/3 kali, sau lần 1 từ 3-4 tuần

          Lần 3: 1/3 đạm + 1/3 kali, bón vào giữa mùa mưa.

          Lần 4: Lượng phân còn lại bón vào cuối mùa mưa.

          * Vườn tiêu đang cho trái: bón 4 lần

          Lần 1: 1/4 đạm + 1/4 kali và tất cả lượng phân hữu cơ, phân lân bón trước khi kết thúc thu hoạch đợt cuối khoảng 10 ngày, kết hợp đậy gốc, giữ ẩm.

          Lần 2: 1/4 đạm + 1/4 kali, bón vào đầu mùa mưa.

          Lần 3: 1/4 đạm + 1/4 kali, bón vào giữa mùa mưa.

          Lần 4: Lượng phân còn lại bón vào cuối mùa mưa

Một số lưu ý khi bón phân cho cây tiêu:

          - Nhà vườn nên tính toán hàm lượng nguyên chất dinh dưỡng, nhất là các chất đa lượng (N, P2O5, K2O) trong các loại phân (phân đơn, phân NPK hổn hợp) khi sử dụng trong vườn tiêu; tránh trường bón thiếu, thừa trên vườn tiêu làm ảnh hưởng đến sinh trưởng, năng suất và hiệu quả kinh tế.

          - Ở các vườn tiêu trên nền đất thấp trong tỉnh như các huyện Gò Quao, Giồng Riềng đối với phân Lân nên chọn loại Lân Nung Chảy để bón nhằm ít gây chua đất và giá thành rẽ hơn so với loại phân Super Lân.

          - Hiện tại, nhiều nhà vườn trong tỉnh còn bón phân cho tiêu nhiều lần/năm (7-10 lần/năm) đều này làm giảm năng suất và hiệu quả kinh tế thấp, vì khi bón phân chia làm nhiều đợt/năm, cây tiêu sẽ ra nhiều chồi nhánh không cho bông (nhánh lươn, nhánh vượt), cây hồ tiêu sẽ ra hoa, đậu quả không tập trung/vụ làm giảm năng suất. Mặt khác việc làm này sẽ kéo theo nhiều loại dịch hại/tiêu phát triển mạnh trong vườn.

          - Khi sử dụng phân hữu cơ, phân phải được ủ hoai mục hoàn toàn, nên kết hợp phân hữu cơ với chế phẩm sinh học Trichoderma hoặc sử dụng phân hữu cơ vi sinh (đã có vi sinh vật có lợi trong phân) bón cho vườn nhằm làm tăng mật số vi sinh vật có lợi trong đất từ đó hạn chế mật số các vi sinh vật gây hại trong đất xung quanh rễ cây tiêu, làm tăng tuổi thọ cho cây tiêu.

          - Phun phân bón lá bổ sung trung lượng (Ca, Mg,...) và vi lượng (Zn, B,...) cho hồ tiêu nên phun trong mùa mưa ở các thời điểm cây đang hình thành các gié hoa, phun đúng theo nồng độ khuyến cáo, phun kỹ mặt dưới lá và phun vào lúc trời mát không nắng gắt, mưa lớn. Ở tỉnh Kiên Giang có thời gian giao mùa, nhiệt độ không khí giảm thấp (mùa gió bất) trụ tiêu thường bị rụng nhiều gié hoa vào thời điểm này, cần phun bổ sung đầy đủ các chất trung, vi lượng để cây tiêu giảm bớt sóc “stress” do bất lợi từ môi trường.

          - Lưu ý trong cách bón phân: áp dụng biện pháp rải hay hòa tan phân trong nước để tưới cần có biện pháp che, đậy lượng phân bằng đất hoặc rơm rạ, cỏ khô để tránh hiện tượng phân “bốc hơi” thất thoát. Riêng các loại phân lâu tan trong nước cần ngâm trước từ 1-3 ngày để phân tan đều trước khi tưới cho cây (đối với nhà vườn áp dụng biện pháp tưới phân). Trong thời gian bón phân cho cây tiêu phải đảm bảo nền đất đủ ẩm để cây dễ dàng lấy dinh dưỡng tăng hiệu quả sử dụng phân bón.

          Các vườn tiêu ở tỉnh Kiên Giang có năng suất khá cao so với các vùng trồng tiêu trên cả nước (NS trung bình 2-3kg tiêu khô/trụ), do vậy để duy trì năng suất, tăng tuổi thọ cho hồ tiêu nhằm tăng tính bền vững trong sản xuất hồ tiêu đòi hỏi nhà vườn phải sử dụng đúng các loại phân ở từng thời điểm phát triển của cây tiêu.

Chúc bà con thành công!


ThS. Lê Thanh Hùng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật Kiên Giang
Thư viện ảnh
Nghề vá lưới truyền thống ấp Vĩnh Quới, xã Vĩnh Hòa Phú
Khóm Tắc Cậu
Nông thôn Châu Thành
Video
Web liên kết
Quảng cáo