Một số giải pháp thủy lợi phòng, chống khô hạn, xâm nhập mặn năm 2015-2016

29/12/2016
Tình hình khí tượng thủy văn vừa qua diễn ra phức tạp, nắng nóng; mưa ít, phân bố không đều, mực nước trên đầu nguồn ở mức thấp, mặn xâm nhập sâu hơn so với cùng kỳ năm 2014 gây khó khăn cho sản xuất và sinh hoạt của người dân. Để chủ động trong sản xuất, chúng ta hãy nhìn lại diễn biến khí tượng thủy văn trong năm 2015, nhận định xu thế khí tượng thủy văn thời gian tới. Từ đó, có cơ sở đề ra giải pháp phòng chống khô hạn, xâm nhập mặn nhằm bảo vệ sản xuất đạt hiệu quả.
1. Diễn biến tình hình khí tượng thủy văn năm 2015
- Nhiệt độ trung bình tại Kiên Giang qua các giai đoạn như sau: Từ tháng 01 đến tháng 4/2015 ở mức xấp xỉ và thấp hơn trung bình nhiều năm (TBNN); từ tháng 5 đến tháng 10/2015 phổ biến cao hơn TBNN và cao hơn cùng kỳ từ 0,5 đến 1,00C. Cuối tháng 4, đầu tháng 6 xuất hiện nắng nóng khá gay gắt, nhiệt độ cao nhất 36,60C xuất hiện ngày 19/5.
- Tình hình mưa: Mùa mưa năm 2015 ở Kiên Giang muộn hơn so với TBNN, diễn ra khoảng cuối tháng 5. Mưa trái mùa trong mùa khô xuất hiện ở một số nơi, lượng mưa không đáng kể. Đặc biệt trong tháng 7, tháng 8 lượng mưa phổ biến thiếu hụt khoảng 50% đến 70%, riêng tháng 9 lượng mưa vượt TBNN. Tổng lượng mưa trong 9 tháng đầu năm phổ biến từ 700mm đến 1.600mm, thiếu hụt so với TBNN từ 20% đến 60%.
- Tình hình thủy văn: Đến giữa tháng 5, mực nước đầu nguồn sông Cửu Long luôn dao động ở mức xấp xỉ hoặc cao hơn TBNN, nhưng từ cuối tháng 5 đến nay luôn ở mức thấp hơn TBNN. Có thời đoạn tại đầu nguồn sông Cửu Long, mực nước thấp hơn TBNN từ 1,50m đến 1,8m. Đây là năm có đỉnh lũ thấp nhất trong chuỗi số liệu quan trắc (từ năm 1926 đến nay). Tại Kiên Giang, mực nước các trạm đo từ tháng 01 đến tháng 10/2015 đều ở mức thấp hơn từ 0,10m đến 0,31m so với cùng kỳ 2014.
- Xâm nhập mặn: Xâm nhập mặn năm 2015 diễn biến bất thường. Độ mặn 3 tháng đầu năm nhỏ hơn cùng kỳ năm 2014 từ 2,0g/l đến 8,5g/l. Sau đó độ mặn tăng nhanh và đạt giá trị lớn nhất vào tháng 4 (tại Rạch Giá 22,9g/l). Ranh mặn 4g/l trên sông Cái Lớn xâm nhập sâu khoảng 50km, Trên kênh Rạch Giá – Long Xuyên xâm nhập sâu 17km tính từ cửa sông. Đặc biệt đầu tháng 6 và đầu tháng 7/2015, do thiếu hụt lượng nước từ đầu nguồn đổ về, kết hợp gió Tây Nam cường độ mạnh đẩy mặn xâm nhập sâu gây ra tình trạng thiếu nước ngọt sinh hoạt cho thành phố Rạch Giá.
2. Nhận định xu thế tình hình khí tượng, thủy văn mùa khô 2015-2016.
- Do ảnh hưởng hiện tượng El Nino tình hình khô hạn, xâm nhập mặn còn tiếp tục xãy ra và có khả năng đạt giá trị cao nhất vào những tháng cuối năm 2015, đầu năm 2016.
- Nhiệt độ trung bình toàn tỉnh trong các tháng còn lại năm 2015 và 4 tháng đầu năm 2016 có xu hướng cao hơn TBNN từ 0,40C đến 1,20C.
- Tình hình mưa: Lượng mưa trên khu vực toàn tỉnh từ tháng 11/2015 đến tháng 4/2016 có khả năng ở mức thấp hơn TBNN từ 20% đến 40%.
- Thủy văn: Mực nước thượng nguồn sông Mê Kong tiếp tục xuống nhanh; đến cuối tháng 12/2015 mực nước đầu nguồn tại Tân Châu, Châu Đốc sẽ ở mức thấp hơn TBNN từ 0,3m đến 0,4m. Tình hình xâm nhập mặn tại Kiên Giang có khả năng diễn ra sớm vào tháng 12/2015 và sẽ xâm nhập sâu, độ mặn cao nhất xuất hiện vào cuối tháng 3, đầu tháng 4/2016 ở mức xấp xỉ, cao hơn TBNN.
3. Giải pháp phòng chống khô hạn, xâm nhập mặn năm 2015-2016
- Cần triển khai sớm kế hoạch sản xuất vụ Mùa và Đông Xuân 2015 – 2016. Trên cơ sở đặc điểm nguồn nước của từng vùng, bố trí cơ cấu cây trồng, thời vụ sản xuất hợp lý, tranh thủ xuống giống sớm để đề phòng thiếu nước, xâm nhập mặn vào cuối vụ. Đối với các vùng nuôi thủy sản, căn cứ vào dự báo hạn mặn, tình hình thời tiết để điều chỉnh lịch mùa vụ thả nuôi thích hợp.

- Kịp thời duy tu, sửa chữa các công trình thủy lợi, quản lý vận hành đóng, mở hệ thống cống ngăn mặn, giữ ngọt, hợp lý theo yêu cầu thực tế tại từng thời điểm sản xuất. Do tình hình khô hạn có thể kéo dài, các cống sẽ đóng cửa để giữ ngọt, ngăn mặn trong thời gian dài dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường. Khuyến các người dân ở gần các cống giữ gìn vệ sinh môi trường, không vứt chất thải xuống dòng kênh.

Đối với vùng ven biển An Biên – An Minh, một số khu vực cục bộ ở thành phố Rạch Giá, huyện Châu Thành, Gò Quao, Hòn Đất, Kiên Lương, Giang Thành bị xâm nhập mặn do hệ thống cống ngăn mặn chưa được xây dựng đồng bộ, cần khảo sát thực tế và triển khai đắp các đập ngăn mặn. Thường xuyên kiểm tra, khắc phục ngay các điểm xâm nhập mặn, thiếu nước tưới cho sản xuất nông nghiệp, nước sinh hoạt vùng nông thôn.
- Đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình thủy lợi theo kế hoạch năm 2015 để sớm đưa vào khai thác, tạo nguồn nước tưới cho sản xuất.
- Các địa phương tăng cường thăm đồng, kết hợp kiểm tra các vùng sản xuất bị ảnh hưởng hạn, mặn. Vận động nông dân gia cố, sửa chữa bờ vùng, bờ thửa áp dụng các biện pháp tưới tiết kiệm nước, phòng trừ dịch hại và các kỹ thuật canh tác trong điều kiện hạn chế về nước tưới. Khuyến cáo nông dân thường xuyên kiểm tra bờ vùng, bờ thửa, khắc phục kịp thời các sự cố rò rĩ gây thất thoát nước. Kiểm tra chất lượng nước trước khi bơm tưới.
- Cơ quan chuyên môn tăng cường công tác điều tra xâm nhập mặn trên các tuyến kênh chính, kịp thời thông báo cho các ngành, địa phương và nhân dân biết để chủ động trong sản xuất và sinh hoạt.
- Các địa phương tăng cường tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng để vận động, hướng dẫn nhân dân sử dụng nước tiết kiệm, thực hiện tốt công tác phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn; Triển khai theo dõi xâm nhập mặn từng khu vực trong địa bàn để có biện pháp chủ động phòng, chống có hiệu quả. Kiểm tra hệ thống các đập, bờ bao ngăn mặn, nếu chưa thấy đảm bảo thì gia cố, bồi trúc thêm. Duy tu, sửa chữa trạm bơm, máy bơm của tập thể, cá nhân để chủ động bơm tát. Tổ chức kiểm tra, xử lý những sự cố hư hỏng các công trình thủy lợi, tập trung nạo vét, tu bổ hệ thống kênh mương do các đơn vị, địa phương quản lý, tăng cường công tác quản lý, khai thác, sử dụng nước hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả. Có biện pháp giải quyết nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất cho nhân dân nhất là ở các vùng sâu, vùng xa, hải đảo.
Trên đây là một số nhận định tình hình khí tượng thủy văn và các giải pháp thủy lợi phòng chống khô hạn, xâm nhập mặn mùa khô 2015-2016, nhằm góp phần giảm đến mức thấp nhất thiệt hại có thể xảy ra.
 

Cao Văn Nam - CCT. Chi cục Thủy lợi
Thư viện ảnh
Nghề vá lưới truyền thống ấp Vĩnh Quới, xã Vĩnh Hòa Phú
Khóm Tắc Cậu
Nông thôn Châu Thành
Video
Web liên kết
Quảng cáo